جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )

545

ايران وقضيهء ايران ( فارسي )

چون شاهزاده كار ديگرى ندارد ، بيشتر وقت خود را صرف شكار مىكند كه مورد علاقهء همهء افراد قاجاريه است و با تفنگ و از فاصله‌اى دور يا نزديك شكارچى ماهرى است در كار توپخانه نيز تمرين دارد و در اين رشته هم مهارتى يافته است و در كارخانهء اسلحه‌سازى تبريز با توپهاى اتريشى مشق مىكند . چنان كه در تصوير مقابل ملاحظه مىشود او جثهء متوسط و صورت دلپسند ، ولى سيماى غمزده‌اى دارد . پدر چندين فرزند شده است كه دوازده تن از آنها زنده‌اند و نه تا از ايشان متأهل شده‌اند . زن اول او دختر ميرزا تقى خان صدر اعظم است كه قبلا اشاره كردم و دختر عمهء اوست . مادرش كه خواهر شاه بود مىگويند در اثر واقعهء قتل صدر اعظم از پرنس جدا شده است . يكى از خواهران اين بانو زن برادر ارشد وليعهد ، ظل السلطان شد ، او چندين سال پيش درگذشت . اين مقدار اطلاعاتى بود كه من راجع به پادشاه آيندهء ايران بدست آوردم . وى بى - شك و شبهه از آن قبيل كسانى است كه به اصطلاح ورزشكاران اسب سياه ناميده مىشوند ، ولى هيچ بعيد نيست كه بعد از احراز پادشاهى صفات ناشناخته او منشأ آثار حيرت‌انگيزى بشود . در اثر كاهش اخير قدر و منزلت برادر ارشدش بر ابهت او افزوده شده و شانس سلطنتش به‌طورى كه خود شاه تأييد و دولت‌هاى ديگر تصديق دارند و در مملكت هم مورد پسند است از جهات انصاف و انسانيت مىتوان گفت مطلقا تأمين مىباشد . ظل السلطان - حال من مطلب را دربارهء مشهورترين فرزند شاه سلطان مسعود ميرزا ملقب به ظل السلطان معطوف مىسازم كه عنوانى بىتناسب است ، زيراكه تقريبا دو برابر پدرش هيكل دارد و سه سال از وليعهد بزرگتر است . در سال 1850 به دنيا آمد و كماكان از حق جانشينى پدر خود محروم است ، زيراكه تبار مادرى و الا ندارد و شرح اين موضوع را قبلا بيان كردم . با آنكه تقدير اين نبود كه او بر ايران فرمانروائى كند ، اما اين شاهزاده از اوان جوانى در تصدى امور سهمى احراز نموده و در مشيت كارها چنان آزادى عمل ابراز داشته